ابزار هنری، واسطه موثر در تحقق معنای اثر هنری است. نوع و شیوه تهیه این ابزار نیز متاثر از هستی شناسی هنرمندان است. در هنرهای اسلامی، ابزار هنری و آداب هنرمندی، از ممیزات تاثیرگذار، در نتیجه کار هنری هستند. چگونگی مواد انتخابی برای ساخت ابزار، همچنین التزام به آداب انجام کار، مقوم روح معنوی در هنر اسلامی است. این مقاله از طریق مطالعات کتابخانه ای و تحلیل تطبیقی نمونه هایی از آثار هنری تاریخ جهان و ابزار هنری به کار رفته در آنها، در مقایسه با آثاری از هنر اسلامی، می کوشد تا نشان دهد که هستی شناسی هنرمندان جهان به چه میزان در انتخاب نوع ابزار هنری موثر بوده و هست.نتایج این مقاله نشان می دهد که استفاده از ابزار هنری در هر دوره از تاریخ، رابطه مستقیمی با تفکر مسلط در آن دوره داشته است. همچنین، در قیاس با ابزار هنری در هنر غیر دینی، این ابزار در هنر اسلامی دو ساحت مادی و معنوی دارند که هنرمندان، بدانها توجه می کردند. علاوه بر این، رعایت آداب خاص فعل هنری نیز به مثابه تضمینی برای تحقق هدف غایی و اظهار عبودیت هنرمندان مسلمان از طریق هنر، به درگاه حق بوده است.

رمانتیسم، نهضتی فرهنگی، فکری و اجتماعی است که در اواخر قرن هجدهم و اوایل قرن نوزدهم میلادی در اروپا ظهور یافت و سپس فرهنگ و اندیشه شاعران ایرانی از جمله حسن هنرمندی را تحت تاثیر قرار داد. حسن هنرمندی یکی از شاعران مشهور معاصر در ایران است که در دهه سی با مجموعه اشعار خود «هراس» شهرت خاصی در ایران پیدا کرد. بدون شک آشنایی او با ادبیات فرانسه و ترجمه برخی آثار ادبی فرانسوی به زبان فارسی بر اندیشه شعری او تاثیرگذار بوده است. مبانی اصلی رمانتیسم و احساسات فردی در اشعار او به خوبی نمایان است و زیباترین جلوه های مکتب رمانتیسم در شعر فارسی در مجموعه شعر «هراس» از این شاعر توانای معاصر جلوه گر شده است. در این مقاله برآنیم که ضمن بیان مضامین و مبانی اصول رمانتیسم، تاثیرگذاری این اصول را بر ذهن و زبان حسن هنرمندی با ذکر شواهد شعری از آثار او بیان کنیم و تاثیر گذاری فضای نوستالژی رمانتیسم را در شعر این شاعر نشان دهیم.

رمانتیسم، مکتبی مبتنی بر تخیّل، احساس، یأس، ناامیدی واحساسات فردی است که به ناله های عاشقانه اصالت می بخشد و دارای رویکرد خاصی نسبت به مرگ و مرگ­ طلبی می باشد. از آنجا که مکتب رمانتیسم در جهان غرب ظهور یافت، مسلماً تأثیر آن ابتدا در میان نویسندگان و شعرای غرب و سپس در ایران و جهان عرب متجلّی شد. در این میان، افرادی نظیر حسن هنرمندی و حافظ ابراهیم نمایشگر این تأثیرپذیری از مکتب رمانیسم قلمداد می­ شوند. حافظ ابراهیم، یکی از نمایندگان مکتب کلاسیک است، اما در میان اشعارش قصائدی دیده می شود که در آنها از مفاهیم رمانتیسم مانند طبیعت، حزن و اندوه، عشق، تنهایی. . . سخن می گوید. زیبایی های طبیعت را به تصویر می کشد و برای تسکین دردهایش به آن پناه می برد. او مرگ را اتفاق شیرین می داند و آن را تنها راه غلبه انسان های شریف بر نیرنگ های روزگار معرفی می کند. از سوی دیگر، حسن هنرمندی به عنوان نمایندة رمانتیسم ایران به موضوعاتی؛ نظیر ناامیدی، وحشت، مرگ، ناکامی، عشق و. . . که همگی از موضوعات اصلی این مکتب می باشند، پرداخته است.

معرفت، صفت بارز روح انسانی است و عرفان ار آغاز آفرینش، فراتر از مشخصات شناسنامه ای ملتها، در عمق شناسه های فرهنگی ایشان نفوذ کرده است. عرفان اسلامی و ایرانی هم که شکل متکامل و پالایش شده ای از عرفان است دارای ابعاد و جنبه ها و سلسله رفتارهایی است. سماع یکی از آن رفتارهاست که از جایگاه ویژه ای برخوردار است این مقاله روایتی است مختصر از آداب و مراسم سماع در عرفان اسلامی ایرانی.